വാഷിംഗ്ടൺ: ഇറാനുമായി സാമ്പത്തിക-വ്യാപാര ബന്ധങ്ങൾ തുടരുന്ന മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്ക് കനത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധം നേരിടേണ്ടി വരുമെന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപും ട്രഷറി സെക്രട്ടറി സ്കോട്ട് ബെസന്റും കർശന മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ‘ഓപ്പറേഷൻ ഇക്കണോമിക് ഔട്ട്കാസ്റ്റ്’ (Operation Economic Outcast) എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന ഈ പുതിയ ഉപരോധ ക്യാമ്പയിൻ വഴി ഇറാനെ ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയാണ് യുഎസിന്റെ ലക്ഷ്യം.
ഇറാനുമായുള്ള ബിസിനസ്സ് ബന്ധങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാൻ വിദേശ ഗവൺമെന്റുകൾക്കും കമ്പനികൾക്കും അമേരിക്ക കൃത്യമായ സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ സമയത്തിനുള്ളിൽ പിന്മാറിയില്ലെങ്കിൽ ഏകപക്ഷീയമായി ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തുമെന്നാണ് യുഎസ് ട്രഷറി മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ളത്. ബന്ധം തുടർന്നാൽ ഇറാനുമായി എണ്ണ, കപ്പൽ ഗതാഗതം, സ്വർണം, ക്രിപ്റ്റോകറൻസി എന്നിവയിൽ ഇടപാട് നടത്തുന്ന ബാങ്കുകൾക്കും കമ്പനികൾക്കും യുഎസ് ഡോളർ അധിഷ്ഠിത സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നഷ്ടമാകും.
ഇറാന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ ജീവനാഡിയായ അഞ്ച് പ്രധാന മേഖലകളെ ലക്ഷ്യമിട്ടാണ് പുതിയ ഉപരോധങ്ങൾ. ഇറാനിയൻ വിമാനങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണ വിലക്ക്. ഇറാൻ വിമാനങ്ങൾക്ക് സർവീസ് നടത്താൻ അനുമതി നൽകുന്ന വിമാനത്താവളങ്ങൾ, ടിക്കറ്റ് ഏജൻസികൾ, ഇന്ധനം നൽകുന്ന കമ്പനികൾ എന്നിവർക്കെതിരെയും യുഎസ് നടപടിയെടുക്കും. ക്രിപ്റ്റോകറൻസി വഴിയുള്ള ഇടപാടുകൾ തടയും. ഇറാന്റെ എണ്ണക്കടത്തും കപ്പൽ ഗതാഗതവും തടയും. സ്വർണ്ണ വ്യാപാരത്തിന്മേലുള്ള കർശന നിയന്ത്രണം. സാങ്കേതിക കൈമാറ്റങ്ങൾ നിരോധിക്കും.
മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ ബാങ്കുകളോ കമ്പനികളോ ഇറാനുമായി ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള ബിസിനസ്സ് ബന്ധം പുലർത്തിയാൽ, അവർക്ക് അമേരിക്കൻ സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം പൂർണ്ണമായി റദ്ദാക്കും. അമേരിക്കയുമായുള്ള വ്യാപാരമാണോ ഇറാനുമായുള്ള വ്യാപാരമാണോ വേണ്ടതെന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ യുഎസ് മറ്റ് രാജ്യങ്ങളോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
ഇറാനിയൻ ഭരണകൂടത്തെയും സൈന്യത്തെയും (IRGC) സാമ്പത്തികമായി സഹായിക്കുന്ന ആഗോള ബാങ്കിംഗ് ശൃംഖലകളെ കണ്ടെത്തി അവ മരവിപ്പിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, റഷ്യൻ ബാങ്കായ VTB ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് മേൽ ഇതിനകം തന്നെ കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ ഇറാനിലേക്ക് പണം അയക്കുന്നതിനും മറ്റ് ഇളവുകൾക്കുമായി മുൻപ് നൽകിയിരുന്ന പ്രത്യേക അനുമതികളും യുഎസ് അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് റദ്ദാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
അമേരിക്കയുടെ ഈ കടുത്ത സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദത്തെ തുടർന്ന് തുർക്കി, ഒമാൻ, യു.എ.ഇ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ പല ബാങ്ക് ഇടപാടുകളും ഇറാനിയൻ വിമാന സർവീസുകളും ഇതിനകം തന്നെ നിർത്തിവെക്കാൻ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ മുന്നറിയിപ്പ് മധ്യേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളെയും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കും. മധ്യേഷ്യൻ റിപ്പബ്ലിക്കുകളായ കസാഖ്സ്ഥാൻ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ, താജിക്കിസ്ഥാൻ, കിർഗിസ്ഥാൻ, തുർക്മെനിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയമായി ഇറാന്റെ വലിയ പിന്തുണക്കാരല്ലെങ്കിലും, തങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് അവർ ഇറാനെയാണ് ഒരു പ്രധാന ആശ്രയമായി കാണുന്നത്. കസാഖ്സ്ഥാൻ ഇറാന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തുറമുഖത്ത് സ്വന്തമായി ടെർമിനൽ നിർമ്മിക്കുന്നുണ്ട്. താജിക്കിസ്ഥാൻ ഇറാനിൽ നിന്ന് ഇന്ധനം വാങ്ങാനുള്ള കരാറുകൾ ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനാകട്ടെ തങ്ങളുടെ പ്രധാന വ്യാപാര പാതയായി ഇറാനെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്.
ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി കടലുമായി അതിർത്തിയില്ലാത്ത രാജ്യങ്ങളാണ് മധ്യേഷ്യയിലുള്ളത്. അതിനാൽ ആഗോള വിപണിയിലേക്ക് തങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എത്തിക്കാൻ ഇവർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കുന്നത് ഇറാന്റെ ചാബഹാർ തുറമുഖത്തെയും റെയിൽവേ ശൃംഖലകളെയുമാണ്. ഉപരോധം വരുന്നതോടെ ഈ പാതകളിലൂടെയുള്ള ബിസിനസ്സുകൾ പോലും തടസ്സപ്പെടുകയോ ചെലവേറിയതാകുകയോ ചെയ്യും. താജിക്കിസ്ഥാൻ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ഇന്ധന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഇറാനുമായി വലിയ കരാറുകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ സ്രോതസ്സുകൾ പെട്ടെന്ന് നിർത്തലാക്കേണ്ടി വരുന്നത് ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ ആഭ്യന്തര ഊർജ്ജ പ്രതിസന്ധിക്ക് കാരണമാകും.
ചുരുക്കത്തിൽ, അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യം ഇറാനാണെങ്കിലും അതിന്റെ പാർശ്വഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നത് വികസിച്ചുവരുന്ന മധ്യേഷ്യൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളാണ്.
