കൊളോസിയത്തിലെ ഗ്ലാഡിയേറ്റർ പോരാട്ടങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിൽ ക്രിസ്തുമതവും അതിന്റെ ധാർമ്മിക ആശയങ്ങളും ചെലുത്തിയ സ്വാധീനം റോമൻ ചരിത്രത്തിലെ നിർണ്ണായകമായ ഒരു അധ്യായമാണ്. ഈ വിഷയം കേവലം ഒരു മതത്തിന്റെ വിജയമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് റോമൻ സമൂഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ വന്ന അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റമായിട്ടാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരുത്തുന്നത്. അക്കാദമിക പഠനങ്ങളുടെയും പുരാതന രേഖകളുടെയും വെളിച്ചത്തിൽ ഇതിനെ വിശദമായി താഴെ പരിശോധിക്കാം:
1. ആദ്യകാല ക്രിസ്ത്യൻ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ (Early Christian Apologetics)
ക്രിസ്തുമതം റോമിൽ പ്രചരിച്ചു തുടങ്ങിയ കാലം മുതൽ തന്നെ ഗ്ലാഡിയേറ്റർ വിനോദങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി നിരാകരിച്ചിരുന്നു. മനുഷ്യ ജീവന്റെ പവിത്രതയെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ വിശ്വാസമാണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം. റോമാക്കാർ ഇത് ധീരതയുടെയും (virtus) രാജ്യസ്നേഹത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി കണ്ടപ്പോൾ, ക്രിസ്ത്യാനികൾ ഇതിനെ കേവലം കൊലപാതകമായി മാത്രമാണ് വിലയിരുത്തിയത്.
– അക്കാദമിക അവലംബം (Primary Source):
- രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ക്രിസ്ത്യൻ ചിന്തകനായിരുന്ന തെർത്തുല്യൻ (Tertullian) തന്റെ ‘De Spectaculis’ (On the Spectacles – c. 197–202 AD) എന്ന കൃതിയിൽ കൊളോസിയത്തിലെ വിനോദങ്ങളെ നിശിതമായി വിമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ കളികൾ വിഗ്രഹാരാധനയുമായി (idolatry) ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നും, ഇത്തരം കാഴ്ചകൾ കാണാൻ പോകുന്ന ഒരു വിശ്വാസിയും യഥാർത്ഥ ക്രിസ്ത്യാനിയാകില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. “നല്ല കാര്യങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവൻ, തിന്മയെ വെറുക്കണം” എന്ന് അദ്ദേഹം ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
- മറ്റൊരു ക്രിസ്ത്യൻ എഴുത്തുകാരനായ മിനൂസിയസ് ഫെലിക്സ് (Minucius Felix) തന്റെ സംഭാഷണ ഗ്രന്ഥമായ ‘Octavius’-ൽ (Chapter 30) ഗ്ലാഡിയേറ്റർ പോരാട്ടങ്ങളെ “മനുഷ്യരക്തം കൊണ്ടുള്ള അശുദ്ധി” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.
2. കോൺസ്റ്റന്റൈൻ ചക്രവർത്തിയുടെ നിയമം (Edict of Constantine – AD 325)
എ.ഡി. 312-ലെ മിൽവിയൻ പാലത്തിലെ യുദ്ധത്തിന് (Battle of the Milvian Bridge) ശേഷം കോൺസ്റ്റന്റൈൻ ചക്രവർത്തി ക്രിസ്തുമതം സ്വീകരിച്ചു. എ.ഡി. 313-ൽ മിലാൻ വിളംബരത്തിലൂടെ (Edict of Milan) ക്രിസ്തുമതത്തിന് റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിയമപരമായ അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. ഇതിന് പിന്നാലെ, എ.ഡി. 325-ൽ ഒക്ടോബർ ഒന്നിന് ബെയ്റൂട്ടിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം ഗ്ലാഡിയേറ്റർ പോരാട്ടങ്ങൾ നിരോധിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഒരു നിയമം പ്രഖ്യാപിച്ചു.
– അക്കാദമിക അവലംബം (Primary Source):
- റോമൻ നിയമങ്ങളുടെ ക്രോഡീകരണമായ ‘Codex Theodosianus’ (Theodosian Code – 15.12.1)-ൽ കോൺസ്റ്റന്റൈന്റെ ഈ നിയമം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. “സമാധാനപരമായ ഒരു ഭരണത്തിൽ, ഇത്തരം രക്തരൂക്ഷിതമായ വിനോദങ്ങൾക്ക് സ്ഥാനമില്ല” എന്ന് അതിൽ പറയുന്നു. കുറ്റവാളികളെ ഗ്ലാഡിയേറ്റർമാരായി വിടുന്നതിന് പകരം ഖനികളിലെ ജോലികൾക്ക് (damnatio ad metalla) നിയോഗിക്കണമെന്നും ഈ നിയമം അനുശാസിച്ചു.
– ചരിത്രപരമായ യാഥാർത്ഥ്യം: കോൺസ്റ്റന്റൈന്റെ ഈ നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നുവെങ്കിലും, റോമൻ ജനതയ്ക്ക് ഈ വിനോദങ്ങളോടുള്ള ഭ്രമം കാരണം അത് പൂർണ്ണമായും നിർത്തലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിലും കൊളോസിയത്തിൽ പോരാട്ടങ്ങൾ തുടർന്നിരുന്നു.
3. ടെലിമാക്കസിന്റെ രക്തസാക്ഷിത്വം (The Martyrdom of Saint Telemachus – AD 404)
ക്രിസ്തീയ ധാർമ്മികത റോമൻ നിയമങ്ങളിൽ പ്രതിഫലിച്ചു തുടങ്ങിയെങ്കിലും, ജനങ്ങളുടെ മാനസികാവസ്ഥയിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ ശക്തമായ ഒരു സംഭവം ആവശ്യമായിരുന്നു. അതാണ് കിഴക്കുനിന്ന് റോമിലെത്തിയ ക്രിസ്തീയ സന്ന്യാസിയായ ടെലിമാക്കസിന്റെ (Telemachus, ചില രേഖകളിൽ അൽമാക്കസ് – Almachius എന്ന് കാണുന്നു) രക്തസാക്ഷിത്വം. കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിൽ നിന്നെത്തിയ ഈ സന്ന്യാസി, കൊളോസിയത്തിലെ പോരാട്ടം തടയാനായി അരീനയിലേക്ക് ചാടിയിറങ്ങുകയും ഗ്ലാഡിയേറ്റർമാരുടെ ഇടയിൽ കയറി നിൽക്കുകയും ചെയ്തു. കുപിതരായ ജനക്കൂട്ടം അദ്ദേഹത്തെ കല്ലെറിഞ്ഞോ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചോ കൊലപ്പെടുത്തി.
– അക്കാദമിക അവലംബം (Primary Source):
- അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ക്രിസ്ത്യൻ ചരിത്രകാരനായ തിയോഡൊറെറ്റ് (Theodoret of Cyrrhus) തന്റെ ‘Historia Ecclesiastica’ (Ecclesiastical History – Book V, Chapter 26) എന്ന പുസ്തകത്തിലാണ് ഈ സംഭവം വിശദമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. തിയോഡൊറെറ്റിന്റെ രേഖയിൽ ടെലിമാക്കസ് ascetic life സ്വീകരിച്ച വ്യക്തിയാണെന്നും, East-ൽ നിന്ന് Rome-ലേക്ക് എത്തിയതാണെന്നും, തുടർന്ന് അരീനയിൽ പ്രവേശിച്ച് ഗ്ലാഡിയേറ്റർമാരുടെ പോരാട്ടം തടയാൻ ശ്രമിച്ചതായും പറയുന്നു.
– അക്കാദമിക വിലയിരുത്തൽ: പ്രമുഖ ക്ലാസിക്കൽ ചരിത്രകാരനായ തോമസ് വെയ്ഡ്മാൻ (Thomas Wiedemann) തന്റെ ‘Emperors and Gladiators’ (Routledge, 1992) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ഈ സംഭവത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കേവലം ഒരു സന്യാസിയുടെ മരണം മാത്രമല്ല, ഭരണകൂടം ഇതിനോട് പ്രതികരിച്ച രീതിയാണ് മാറ്റത്തിന് കാരണമായതെന്ന് അദ്ദേഹം വിലയിരുത്തുന്നു.
4. ഹോണോറിയസ് ചക്രവർത്തിയുടെ നിരോധനം (The Final Ban by Honorius – c. AD 404)
ടെലിമാക്കസിന്റെ മരണം പശ്ചിമ റോമൻ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന ഹോണോറിയസിനെ (Emperor Honorius) കടുത്ത നടപടിയെടുക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. തിയോഡൊറെറ്റിന്റെ രേഖകൾ പ്രകാരം, ഹോണോറിയസ് ടെലിമാക്കസിനെ ഒരു രക്തസാക്ഷിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ഗ്ലാഡിയേറ്റർ പോരാട്ടങ്ങൾ എന്നെന്നേക്കുമായി നിരോധിക്കുകയും ചെയ്തു.
– അക്കാദമിക അവലംബം:
- ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ ചരിത്രകാരനായിരുന്ന അലൻ കാമറൂൺ (Alan Cameron) തന്റെ പഠനങ്ങളിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, ഹോണോറിയസിന്റെ ഈ നിരോധനം കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായിരുന്നു എന്നാണ്. ഇതിന് ശേഷം കൊളോസിയത്തിൽ മൃഗവേട്ടകൾ (Venationes) കുറച്ചുകാലം കൂടി തുടർന്നെങ്കിലും (എ.ഡി. 523 വരെ), മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള മല്ലയുദ്ധങ്ങൾ പിന്നീട് നടന്നതിന് ചരിത്രപരമായ തെളിവുകളില്ല.
സംഗ്രഹം (Conclusion)
കൊളോസിയത്തിലെ ക്രൂരതകൾ അവസാനിച്ചത് ഒരു രാത്രി കൊണ്ടായിരുന്നില്ല. ടെലിമാക്കസിന്റെ മരണം ഒരു അന്തിമ കാരണമായി (catalyst) വർത്തിച്ചെങ്കിലും, തെർത്തുല്യനെപ്പോലുള്ള ചിന്തകരുടെ രചനകളിലൂടെ നൂറ്റാണ്ടുകളായി പടുത്തുയർത്തപ്പെട്ട ക്രിസ്തീയ ധാർമ്മിക ബോധമാണ് ഇതിന് അടിത്തറയൊരുക്കിയത്. മനുഷ്യജീവന് റോമൻ സാമ്രാജ്യം നൽകിയിരുന്ന വിലയിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ, ഒരു ജീവൻ പോലും വിലപ്പെട്ടതാണെന്ന പുത്തൻ ധാർമ്മികതയുടെ (New Morality) വിജയമായാണ് ആധുനിക ചരിത്രകാരന്മാർ ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നത്.
ബിജി ചെറി
