കാബൂൾ: സൗദി അറേബ്യയും അഫ്ഘാനിസ്ഥാനും തമ്മിൽ ചരിത്രപരമായ ഒരു ഊർജ്ജ കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചു. 2026 സെപ്റ്റംബർ ആദ്യവാരത്തിൽ കാബൂളിൽ നടന്ന ചടങ്ങിലാണ് സൗദി അറേബ്യ ആസ്ഥാനമായുള്ള സ്വകാര്യ ഊർജ്ജ കമ്പനിയായ ഡെൽറ്റ എനർജി ഗ്രൂപ്പും താലിബാന്റെ കീഴിലുള്ള അഫ്ഘാൻ ഖനന-പെട്രോളിയം മന്ത്രാലയവും തമ്മിൽ ഈ നിർണായക കരാറുകളിൽ ഒപ്പിട്ടത്.
ഈ കരാർ ഒപ്പിടുന്ന ചടങ്ങിൽ മുൻ അമേരിക്കൻ പ്രത്യേക പ്രതിനിധിയായിരുന്ന സൽമയ് ഖലീൽസാദ് ഒരു സ്വകാര്യ വ്യക്തിയെന്ന നിലയിൽ പങ്കെടുത്തത് വലിയ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. താലിബാൻ ഭരണകൂടം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ നയതന്ത്രപരമായി ഒറ്റപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലും, അഫ്ഘാനിസ്ഥാൻ ബിസിനസ്സ് നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് സജ്ജമാണെന്നതിന്റെ തെളിവാണ് ഈ കരാറെന്ന് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചു. അഫ്ഘാനിസ്ഥാന്റെ മുൻ യു.എസ്. അംബാസഡറായും, അഫ്ഘാൻ അനുരഞ്ജനത്തിനായുള്ള അമേരിക്കയുടെ പ്രത്യേക പ്രതിനിധിയായും ദീർഘകാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ച പ്രമുഖ നയതന്ത്രജ്ഞനാണ് അദ്ദേഹം. ഔദ്യോഗിക പദവിയില്ലാത്ത ആളാണെങ്കിലും, മുൻ യു.എസ്. പ്രതിനിധിയുടെ സാന്നിധ്യം താലിബാൻ ഭരണകൂടത്തിന് ആഗോളതലത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഒരു തരം അംഗീകാരമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നുണ്ട്.
അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ ഖനനം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രാദേശിക ഊർജ്ജ സുരക്ഷ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി ഒപ്പുവെച്ച ഈ കരാറിന്റെ പ്രാഥമിക ഘട്ടത്തിൽ 200 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ നിക്ഷേപിക്കും. വരും വർഷങ്ങളിൽ ഇത് പരീക്ഷണ ഫലങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 50 മുതൽ 60 ബില്യൺ ഡോളർ വരെയുള്ള വൻകിട നിക്ഷേപങ്ങളിലേക്ക് ഉയർന്നേക്കാം എന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. അഫ്ഘാനിസ്ഥാന്റെ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ വിദേശ നിക്ഷേപ സാധ്യതകളിലൊന്നായാണ് ഇത് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
പടിഞ്ഞാറൻ അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ ഹെറാത്ത് (Herat), ബാദ്ഗിസ് പ്രവിശ്യകൾക്കിടയിലുള്ള കുഷ്ക്-തിർപുൽ (Kushk-Tirpul) ബേസിനിലെ ഏകദേശം 23,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (9,000 ചതുരശ്ര മൈൽ) പ്രദേശത്താണ് എണ്ണ-വാതക പര്യവേക്ഷണം നടത്തുക. കരാർ കാലാവധി 25 വർഷമാണ്; ഇതിൽ ആദ്യത്തെ 8 വർഷം പര്യവേക്ഷണങ്ങൾക്കായി നീക്കിവെച്ചിരിക്കുന്നു. ഹെറാത്തിലെ ഗുസാറ മുതൽ പാക്കിസ്ഥാൻ അതിർത്തിയോട് ചേർന്നുള്ള കാണ്ഡഹാറിലെ സ്പിൻ ബോൾഡാക്ക് വരെ നീളുന്ന 700 കിലോമീറ്റർ (435 മൈൽ) ദൈർഘ്യമുള്ള ഗ്യാസ് പൈപ്പ്ലൈൻ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ചട്ടക്കൂട് കരാറിലും ഇരുപക്ഷവും ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. “CentGas – Corridor of Prosperity” എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തിരിക്കുന്ന ഈ പൈപ്പ്ലൈൻ പദ്ധതിക്ക് മാത്രം ഏകദേശം 10 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ നിക്ഷേപം ആവശ്യമായി വരുമെന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
പാക്കിസ്ഥാനും അഫ്ഘാനിസ്ഥാനും തമ്മിൽ നിലനിൽക്കുന്ന സംഘർഷ സാഹചര്യത്തിലും, സൗദി അറേബ്യയും പാക്കിസ്ഥാനും തമ്മിൽ നിലവിൽ വന്നിട്ടുള്ള മക്ക പ്രതിരോധ കരാറിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലും ഈ കരാറിന് രാഷ്ട്രീയമായും നയതന്ത്രപരമായും വലിയ പ്രാധാന്യം കൽപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതുവരെ അഫ്ഘാനിസ്ഥാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര ഡീലുകളിലും ചർച്ചകളിലും പാക്കിസ്ഥാൻ ഒരു ‘ഗേറ്റ്കീപ്പർ’ (ഇടനിലക്കാരൻ) ആയിട്ടാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ഈ കരാറിലൂടെ സൗദി അറേബ്യ പാക്കിസ്ഥാനെ പൂർണ്ണമായും മറികടന്ന് നേരിട്ട് കാബൂളുമായി ബിസിനസ്സ് പങ്കാളിത്തത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇത് മേഖലയിലെ പാക്കിസ്ഥാന്റെ തന്ത്രപരമായ മേധാവിത്വത്തിന് കനത്ത മങ്ങലേൽപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സൗദിയിൽ നിന്ന് വലിയ തോതിലുള്ള നിക്ഷേപങ്ങൾ എത്തുന്നതോടെ, പാക്കിസ്ഥാന്റെ സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്ക് വഴങ്ങാൻ താലിബാൻ തയ്യാറായേക്കില്ല. ഇത് നിലവിൽ അഫ്ഘാൻ-പാക് അതിർത്തി തർക്കങ്ങൾ രൂക്ഷമായിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പാക്കിസ്ഥാന് കൂടുതൽ തലവേദന സൃഷ്ടിക്കും. എന്നിരുന്നാലും നിർദ്ദിഷ്ട 700 കിലോമീറ്റർ വാതക പൈപ്പ്ലൈൻ അവസാനിക്കുന്നത് പാക്കിസ്ഥാൻ അതിർത്തിയോട് ചേർന്നുള്ള സ്പിൻ ബോൾഡാക്കിലാണ്. ഭാവിയിൽ ഈ വാതകം പാക്കിസ്ഥാനിലേക്ക് നീട്ടുകയോ പാക്കിസ്ഥാൻ വഴി മറ്റ് ദക്ഷിണേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, കടുത്ത ഊർജ്ജ പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്ന പാക്കിസ്ഥാന് അത് ഗുണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും.
